Kuchnia słowacka

Kuchnia słowacka

Kuchnia słowacka jest bardzo zróżnicowana, w zależności od regionu. Na obszarach górskich, o ubogich glebach i surowym klimacie, podstawą wyżywienia były potrawy roślinne (chleb, kasze, kapusta), mleko i nabiał. Od początku XIX w. spopularyzowały się ziemniaki. Wraz z kapustą, plackami owsianymi i razowcem tworzyły codzienne menu na północy Słowacji. W żyznych ciepłych regionach nizinnych uprawiano pszenicę i kukurydzę na biały chleb. Dieta była bogatsza o warzywa, owoce, ryby i dziczyznę.

Jadłospis był poddany rygorom pór roku i świąt kalendarzowych. Zima to czas świniobicia, kiedy raczono się kiszkami wątrobianymi, kiełbasą i skwarkami. Podczas karnawału smażono pączki. Wiosną, w czasie Wielkanocy, spożywano jajka na twardo z szynką i chrzanem. Lato przynosiło obfitość warzyw, z których gotowano lekkie zupy i zasmażane potrawki, m.in. z kalarepy, młodej kapusty i soczewicy. Jesienią, w porze zbiorów, urządzano Hody – święta z wielkimi ucztami i charakterystycznymi potrawami zmieniającymi się w zależności od regionu. Do dziś najsłynniejsze są husacie hody w wioskach małokarpackich (Slovensky Grob), podczas których podaje się husaćinu z lokśami, czyli pieczoną na chrupko gęś z cieniutkimi plackami ziemniaczanymi.

W innych miejscach przygotowywano pieczoną kaczkę z czerwoną kapustą i knedlami, bażanta na winie lub zająca w śmietanie.

Osobnym rozdziałem w słowackiej tradycji kulinarnej są święta Bożego Narodzenia. Na wigilijnym stole pojawiała się kwaśnica – zupa z kiszonej kapusty gotowana z kiełbasą, grzybami lub suszonymi śliwkami, ewentualnie zupa z soczewicy, grochowa albo wodzianka. Główne danie to smażony karp z sałatką majonezową lub sosem grzybowym albo pierogi. Nie mogło również zabraknąć makowców i rozmaitych ciast.

W dzisiejszej kuchni słowackiej wiele jest zapożyczeń od Węgrów, Czechów i Rusinów. Do rangi potrawy narodowej urosły bryndzove haluśky -drobne kluseczki z ciasta ziemniaczano-mącznego podawane z bryndzą i okraszone smalcem ze skwarkami oraz śmietaną. Danie pochodzi z Liptowa, który słynął również z wyrobu znakomitych owczych serów. Obok świetnej bryndzy i bundzu ciągle rosnącym uznaniem cieszą się oravske korbaciky – coś w rodzaju oscypków formowanych w wiązki cieniutkich włókien – dostępne w wersji solonej lub dodatkowo wędzonej. Do oryginalnych potraw słowackich należą liczne dania mączne (kluski, knedle z owocami), potrawy z baraniny i dziczyzny oraz wariacje na temat kiszonej kapusty. Z kuchni węgierskiej przejęto gulasz, w tym bogracz (g. kotlikovy) i paprykową zupą rybną halaszle. Stosowanie w sporych ilościach ostrych przypraw i czosnku to także wpływy węgierskie. Od Rusinów pochodzą pierogi i bliny, a od Czechów – knedliki i smażone karpie.

Wśród trunków największą popularnością cieszą wino, piwo i wódki owocowe, w zależności od regionu kraju, klimatu i zaszłości historycznych. Najbardziej renomowane gatunki win to m.in. Limbaśsky silvan, Pezinske biele, Raćianska frankovka z Małych Karpat, Nitrianske knieża i Skalicky

rubin, a także znakomite tokaje z Ze-mplinu. W czasie winobrania, a więc w połowie września, jest okazja do degustacji burćiaku – wytłoczonego z winogron słodkiego soku tuż po pierwszej fermentacji, który ponoć odmładza ciało, choć bywa zdradliwy dla głowy i żołądka. Spirytualia spożywa się głównie w górzystych częściach kraju, gdzie w ubiegłym stuleciu po ciężkiej pracy na roli i w lasach lud wstępował do żydowskiej karczmy na wódkę. Charakterystyczne trunki słowackie to owocowe palenki, z których najsłynniejsze są slivovica oraz jałowcówka (borovićka) czy podprawiana ziołami Demanovka. Piwo, niegdyś popularne w cieplejszych regionach, w których uprawiano chmiel, dziś pije się w całej Słowacji – od Bratysławy (Stein) przez Nitrę (Corgoń), Hurbanovo (Zlaty bażant), Topolćiany (Topvar), Martin (Martiner), Poprad (Tatran) aż po Preszów (Vel’kopopovicky Kozel, Sariś, Smadny Mnich).

Do podstawowych potraw, dostępnych niemal w każdej restauracji, należą m.in. hemendeks (jajko na szynce), hovadzia polievka (rosół wołowy), vyprażeny syr (smażony, panierowany żółty ser), riebeiko (schabowy z kością), rezeń (kotlet), gulaś (gulasz), kura (kurczak), palaćinky so zavaieninou (naleśniki z konfiturą), zakusok (ciastko) i zmrzlina (lody).

Ten wpis został opublikowany w kategorii Kuchnia. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *